PlasticFantastic

december 20, 2025

Van het gas af voor onafhankelijkheid? Of ruilen we gewoon van afhankelijkheid?

We horen het steeds vaker: we moeten van het gas af om onafhankelijk te worden. Het klinkt logisch en geruststellend. Niemand wil dat basisvoorzieningen afhankelijk zijn van geopolitieke spanningen. Maar wie verder kijkt dan de slogan, ziet een paradox ontstaan.

Vandaag bepalen inwoners nog grotendeels zelf hoe zij hun huis verwarmen: een eigen ketel, een eigen leverancier, en de vrijheid om te kiezen wat past bij de woning en het budget. Met een warmtenet verandert dat fundamenteel. Aansluiting betekent vaak vastzitten aan één systeem, één leverancier en een keuze die moeilijk omkeerbaar is. De belofte van zekerheid gaat gepaard met verlies van autonomie.

Voor zulke systemen werken gemeenten samen met grote energiebedrijven. In Noordwijk duikt daarbij OMV op, een Oostenrijks concern dat groot is geworden met olie en gas en zich nu richt op aardwarmte en warmtenetten. Dat is geen lokaal initiatief of publieke dienst, maar een internationale speler die handelt op basis van rendement en risico.

Recent (eind 2025) nam OMV via dochteronderneming OMV Geotherm NL de rol over van Shell in projecten zoals Aardwarmte Rijnland / Warmtenet Bollenstreek, dat aardwarmteboringen en warmtenetten plant in regio’s zoals Noordwijk, Hillegom, Lisse en Teylingen.

Wat zelden wordt benoemd, is dat OMV voor circa 24,9% in handen is van ADNOC, het staatsoliebedrijf van Abu Dhabi (na overname van aandelen van Mubadala in 2024). Dat betekent niet dat Abu Dhabi dagelijks aan de knoppen zit in Noordwijk, maar wel dat achter zo’n warmtenet internationale kapitaal- en staatsbelangen schuilgaan – van een oliestaat. Dat staat ver af van de leefwereld van inwoners die simpelweg hun huis warm willen houden.

Bedrijven als deze doen niets verkeerds; ze doen wat bedrijven doen. Zolang een project financieel klopt en risico’s beheersbaar zijn, blijven ze. Wordt het te onzeker, dan trekken ze zich terug. De kosten en gevolgen blijven dan bij de gemeente liggen en uiteindelijk bij de inwoners. Dat is geen complot, maar een structureel gegeven.

Daarbovenop zijn er in Oostenrijk recente veiligheidskwesties geweest waarbij de energiesector in verband werd gebracht met Russische beïnvloeding. Wat is er gebeurd?

• In september 2025 ontsloeg OMV een senior executive (een langdienende topmedewerker).

• Deze persoon had nauwe contacten met een Russische diplomaat (verdacht van banden met de FSB).

• Er waren serieuze verdenkingen van doorgeven van gevoelige bedrijfsinformatie (o.a. over deals met ADNOC en afbouwen van Russische gascontracten).

• Dit leidde tot ontslag, huiszoekingen, diplomatieke spanningen en onderzoeken.

OMV zelf is daarbij niet veroordeeld, maar het onderstreept wel hoe nauw energie, politiek en internationale machtsverhoudingen met elkaar verweven zijn. Dat staat ver af van het beeld dat vaak wordt geschetst van een neutraal, technisch en lokaal warmtesysteem.

De vraag is of we het eerlijk vinden om dit “onafhankelijkheid” te noemen.

Misschien is het tijd om die belofte opnieuw te wegen, voordat we haar onomkeerbaar maken.

Bronnen: Wil je het zelf checken? Lees dan dit:

Eigendom van OMV-aandelen (ADNOC ~24,9%)

• https://www.omv.com /en/investors/news/2024/mubadala-transferred-its-shares-in-omv-ag-to-adnoc

• https://www.adnoc.ae/en/news-and-media/press-releases/2023/adnoc-closes-acquisition-of -249-stake-in-omv

• https://www.reuters .com/business/energy/abu-dhabis-adnoc-plans -transfer-249-stake-omv-xrg-unit-2025-07-16/

OMV in Nederlandse aardwarmteprojecten

• https://www.haarlemsdagblad.nl/regio/haarlem/na-afhaken-van-shell-vinden -bollenstreekgemeenten-nieuwe-partner-voor-groot-aardwarmtenetwerk/114764910.html

• https://www.thinkgeoenergy.com/omv-to-take-over-geothermal -projects-of-shell-in-the-netherlands/

• https://aardwarmterijnland.nl /

Oostenrijks spionageschandaal bij OMV (september 2025)